Trong hai mươi năm qua, cùng với sự phổ biến rộng rãi của máy tính và phần mềm dành cho sáng tạo nghệ thuật, hội họa kỹ thuật số ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Bất kể bạn là “tân binh” hay đã có kinh nghiệm trong hội họa truyền thống, việc làm thế nào bước chân vào thế giới nghệ thuật số luôn là câu hỏi trăn trở của những ai muốn mở rộng chân trời sáng tạo của mình.

Hội họa kỹ thuật số là gì?

Một loại hình nghệ thuật mới

Cùng với đà phát triển của công nghệ, hội họa kỹ thuật số đã nhanh chóng khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực thiết kế đồ họa. Nhiều phong cách đã xuất hiện trong những năm qua. Giờ đây, người ta có thể tái tạo một cách chân thực kết cấu tương tự như sơn dầu, màu nước, hay tranh vẽ chì. Sự ra đời của vector hóa vào những năm 80 đã mở ra vô vàn khả năng cho các nhà thiết kế và họa sĩ đồ họa trong nhiều lĩnh vực khác nhau, thúc đẩy sự phát triển của ký họa nhanh.

Tuy nhiên, hội họa kỹ thuật số vẫn là bộ môn nghệ thuật sáng tạo, và nó đòi hỏi kỹ năng từ hội họa truyền thống. Diễn họa phối cảnh, màu sắc, ánh sáng, quản lý độ tương phản và bóng đổ vẫn vậy, có khác chăng là tính công thái học của bảng vẽ và việc ứng dụng phần mềm vào sáng tác tác phẩm số.

Ứng dụng trong nhiều lĩnh vực

Hội họa kỹ thuật số (digital painting) ngày càng trở nên quan trọng khi nó được cải tiến với độ chính xác ngày càng cao. Ngày nay, nhiều họa sĩ minh họa, nhà thiết kế và nhà sáng tạo đã quen với việc vẽ máy. Nhờ sự phát triển của công nghệ và độ chính xác của kết cấu, giờ đây chúng ta có thể tạo ra những hình ảnh chân thực, thậm chí còn chân thực hơn cả hội họa truyền thống trong việc tái hiện hiện thực. Vì vậy, hội họa kỹ thuật số được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực phim hoạt hình và video game. Ngoài ra, nó cũng hiện diện trong điện ảnh truyền thống thông qua kỹ thuật “matte painting”, tức là tích hợp bối cảnh giả được tạo ra bằng máy tính vào cảnh quay thật.

Hội họa kỹ thuật số được ứng dụng nhiều trong minh họa vector, cho phép tích hợp bản vẽ vào phần mềm dàn trang (DTP), và xuất bản theo nhiều định dạng khác nhau như truyện tranh, manga, tạp chí, hoặc thậm chí trên Internet.

Sử dụng công cụ nào cho hội họa kỹ thuật số?

Bảng vẽ điện tử

Công cụ vẽ chính của họa sĩ kỹ thuật số là bảng vẽ điện tử. Dù có màn hình hay không, chúng vẫn cho phép bạn chuyển thẳng bản vẽ lên màn hình máy tính, đồng thời ghi nhận độ đậm nhạt của nét chì nhờ công nghệ cảm ứng lực nhấn. Bảng vẽ có nhiều kích thước khác nhau, nhưng kích thước A5 thường được xem là lựa chọn hoàn hảo cho những ai mới bước chân vào thế giới hội họa kỹ thuật số. Nó cho phép bạn sở hữu công cụ vẽ kỹ thuật số gọn nhẹ, dễ mang theo, không chiếm nhiều diện tích bàn làm việc, nhưng vẫn bảo đảm không gian làm việc thoải mái. Để không phải phân vân giữa bảng vẽ màn hình (cho phép bạn thấy những gì mình đang vẽ trên vùng làm việc) và bảng vẽ đồ họa (giá rẻ, dễ mang theo), thì bảng vẽ kiêm máy scan là một sự lựa chọn tuyệt vời. Với loại bảng vẽ này, bạn chỉ cần đặt tờ giấy khổ A5 trên vùng làm việc, rồi vẽ như bình thường. Nét vẽ sau đó sẽ được tái tạo trực tiếp trên phần mềm vẽ kỹ thuật số hay ứng dụng điện thoại. Điều này khiến chúng trở thành lựa chọn lý tưởng cho những ai đã quen vẽ tay, nhưng chỉ mới biết đến vẽ máy.

Phần mềm vẽ kỹ thuật số: Vô vàn sự lựa chọn

Sau khi đã mua đầy đủ phần cứng, bạn bắt đầu băn khoăn không biết nên cài đặt phần mềm nào. Có rất nhiều phần mềm cho bạn tha hồ lựa chọn, từ phổ biến đến chuyên dụng, dành cho Windows hay Mac OS. Điều quan trọng là bạn nên thử qua nhiều phần mềm khác nhau trước khi tìm ra phần mềm phù hợp với mình nhất, vì phần mềm trả phí thường có phiên bản dùng thử để bạn trải nghiệm trước khi quyết định mua.

Phần mềm đồ họa raster

Phần mềm cho phép vẽ và chỉnh sửa hình ảnh dạng ma trận, sử dụng 2 trục x và y với độ phân giải (tính bằng pixel) được xác định bởi họa sĩ minh họa, nhà thiết kế, hoặc nhà thiết kế đồ họa. Ưu điểm lớn nhất của phần mềm đồ họa raster là công cụ đa dạng, dễ sử dụng. Quản lý màu sắc và kết cấu, cùng nhiều hiệu ứng như bão hòa và làm mờ cũng là thế mạnh của các giao diện này. Chúng chủ yếu được sử dụng trong sáng tạo và chỉnh sửa ảnh kỹ thuật số. Nổi tiếng nhất trong số này là phần mềm Adobe Photoshop CC. Mặc dù rất phổ biến và có thể dùng làm phần mềm chỉnh sửa ảnh và sáng tạo đồ họa, nhưng nó có ưu điểm lớn là sở hữu kho công cụ vẽ đồ sộ, khiến khả năng sáng tạo gần như không giới hạn. Nhờ độ nổi tiếng của Photoshop, nên rất dễ tìm tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm này, vì chúng có nhiều trên Internet. Đối với những ai muốn bắt đầu nhưng không muốn đầu tư vào phần mềm trả phí, thì phần mềm mã nguồn mở GIMP là một giải pháp thú vị để khám phá thế giới hội họa kỹ thuật số. Krita cũng được ưa chuộng nhờ giao diện trực quan, mang lại giá trị thực sự cho phần mềm chuyên dụng miễn phí này khi bắt đầu học vẽ kỹ thuật số.

Phần mềm đồ họa vector

Không như phần mềm sử dụng ma trận và pixel làm đơn vị tham chiếu, phần mềm đồ họa vector cho phép bạn vẽ bằng đường cong và đối tượng hình học vector riêng lẻ. Khác với ảnh raster, với công nghệ này, hình ảnh sẽ không suy giảm chất lượng nếu bạn muốn thay đổi kích thước. Loại phần mềm thiết kế đồ họa này được sử dụng rộng rãi trong minh họa và quảng cáo, nơi ảnh vector có thể được in theo nhiều định dạng khác nhau, hoặc sử dụng trong video để không bị vỡ hình khi phóng lớn. Trong số những phần mềm phổ biến nhất có Adobe Illustrator CC – phiên bản vector của Photoshop – cung cấp nhiều tùy chọn trên thanh công cụ, mang lại nhiều khả năng sáng tạo cho người dùng. Tương tự, trên Internest có nhiều tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Illustrator. Những ai muốn dàn trang sẽ dễ dàng chuyển sang InDesign. Cũng như phần mềm raster, và dành cho những ai chưa muốn đầu tư ngay vào phần mềm chuyên nghiệp, một số phần mềm miễn phí như Inkscape cho phép bạn khám phá và vẽ vector thông qua giao diện thân thiện cùng nhiều tùy chọn hữu ích.

Bắt đầu với hội họa kỹ thuật số như thế nào?

Từ hội họa trên khung vẽ đến hội họa kỹ thuật số

Hội họa truyền thống và vẽ chì khá giống với vẽ trên máy tính. Các kỹ thuật truyền thống và nguyên tắc cơ bản như tô màu, tỷ lệ, kết cấu, hay độ tương phản vẫn giữ nguyên. Với các loại cọ vẽ do phần mềm đồ họa cung cấp, bạn dễ dàng tìm thấy những hiệu ứng thường áp dụng trên tranh vẽ và bản phác thảo.

Học vẽ máy thường đi kèm với cảm giác lạ lẫm, khó chịu ban đầu, do bạn sử dụng bút stylus thay cho bút chì truyền thống. Tuy nhiên, thông qua tập luyện, sự quen tay sẽ nhanh chóng thay thế cảm giác ngần ngại giây phút ban đầu. Nhờ các phím tắt trên bàn phím, cùng phím tắt dành riêng cho bảng vẽ và bút cảm ứng, bạn sẽ làm việc nhanh và hiệu quả hơn một khi thiết lập xong xác lập ưu tiên. Một điểm khác biệt lớn nữa nằm ở quản lý lớp. Nếu như trong vẽ tay, phân lớp và tô màu đòi hỏi đúng trình tự, thì phần mềm vẽ kỹ thuật số cho phép bạn sử dụng lớp cho từng lớp minh họa. Nhờ đó, bạn có thể thoát khỏi sự ràng buộc này, làm việc hoặc quay lại lớp đã chọn bất cứ khi nào bạn muốn.

Trong khi vẽ tay truyền thống thường bị giới hạn ở một phong cách nhất định cho mỗi tác phẩm, thì với ký họa nhanh, bạn dễ dàng kết hợp nhiều phong cách với nhau, và sáng tạo hơn nữa. Bạn có thể chuyển kỹ thuật vẽ từ phấn màu sang acrylic nếu muốn. Tất cả công cụ đều có sẵn trong tay, bạn chỉ cần máy tính và bảng vẽ thay thế cho bảng màu và hàng trăm thành phần cần thiết khác để khám phá thế giới nghệ thuật.

Khi học vẽ kỹ thuật số, bạn sẽ thường xuyên đối mặt với giao diện của phần mềm vẽ, nhưng hiện nay trên Internet có nhiều tài liệu hướng dẫn để giúp bạn làm chủ chúng. Những chân trời mới sẽ mở ra một khi bạn nắm vững kiến thức cơ bản. Và nhiều tài liệu hướng dẫn sẵn có sẽ cho phép bạn cải thiện kỹ năng và tìm ra phong cách vẽ nhanh của riêng mình, đồng thời học hỏi thêm những điều mới mẻ, vì khả năng vẽ là không giới hạn.

Một số lời khuyên hữu ích dành cho những ai mới bắt đầu vẽ kỹ thuật số

Sử dụng cọ nhỏ cho phác thảo

Cũng giống như hội họa truyền thống vẽ phác thảo ban đầu bằng bút chì, bạn đừng nên bắt đầu ngay với cọ lớn. Đây là sai lầm khá phổ biến, vì cọ lớn giúp bạn có cái nhìn tổng thể thú vị, nhưng với cọ vẽ nét mảnh, bạn sẽ dễ dàng trau chuốt chi tiết trong phạm vi hẹp cho bức phác thảo. Điều này giúp công việc diễn ra dễ dàng hơn ở những công đoạn sau.

Sử dụng lớp

Các phần mềm vẽ kỹ thuật số đều cho phép sử dụng lớp, hiện/ẩn chúng, cũng như điều chỉnh độ mờ đục. Ngoài ra, bạn cũng có thể kiểm soát tác phẩm thông qua sắp xếp lớp, vẽ bên trên hoặc bên dưới đường nét có sẵn trên lớp khác.

Chọn cọ vẽ

Cọ vẽ kỹ thuật số cho phép diễn họa theo nhiều cách khác nhau tùy theo bạn chọn loại cọ nào. Cũng như hội họa truyền thống, hội họa kỹ thuật số đòi hỏi bạn phải chú ý đến việc lựa chọn cọ vẽ để hiệu ứng, kết cấu, và nét vẽ trở nên sống động, bắt mắt. Một số phần mềm vẽ kỹ thuật số có tùy chọn cho phép kiểm soát độ mờ đục của cọ vẽ dựa trên lực nhấn bút. Đừng ngại thử nghiệm tất cả cọ vẽ có sẵn trong phần mềm để làm quen với chúng.

Đừng lạm dụng quá nhiều hiệu ứng

Tuy sử dụng công cụ hiệu ứng giúp đơn giản hóa phần nào công việc, nhưng lạm dụng chúng có thể khiến thiết kế trở nên nhòe nhoẹt, rối mắt. Vẽ đơn giản bằng cọ vẽ và màu sắc được lựa chọn cẩn thận. Bạn có thể sử dụng hiệu ứng có sẵn như làm mờ hoặc hòa trộn màu, rồi trau chuốt chúng tỉ mỉ khi thiết kế xong.

Hãy nghĩ lớn

Chọn tạo canvas với kích thước A4 khi vẽ bằng phần mềm đồ họa raster. Bề mặt vẽ thực sự của bảng vẽ chính là màn hình. Vì vậy, bất kể bạn chọn kích thước nào trên máy tính, đừng ngại chọn canvas lớn để có thể phóng lớn khu vực cụ thể, và vẽ chi tiết chính xác hơn.

Lời kết

Cùng với sự phát triển của công nghệ mới và số hóa dữ liệu, việc chuyển sang thiết kế kỹ thuật số đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với nhiều người. Lựa chọn công cụ kỹ thuật số phù hợp là điều quan trọng cần cân nhắc. Người mới có thể hơi e ngại việc chuyển hẳn sang vẽ kỹ thuật số. Bảng vẽ điện tử chính là giải pháp đáp ứng yêu cầu này, cho phép chuyển đổi suôn sẻ từ vẽ theo cách truyền thống sang kỹ thuật số. CMA hiện mở nhiều khóa dạy vẽ kỹ thuật số. Và lời khuyên dành cho những ai mới bắt đầu là hãy đăng ký tham gia khóa học này nếu muốn tiến bộ nhanh chóng.

Nguồn: iskn

Dịch: Toàn Vũ